Διαταραχές της ισορροπίας
Περισσότεροι από ένας στους τέσσερις ανθρώπους άνω των 65 πέφτουν κάθε χρόνο. Συχνά πίσω από την πτώση κρύβεται ένα πρόβλημα ισορροπίας, όπως ο ίλιγγος θέσης ή η φθορά του λαβυρίνθου με την ηλικία. Μάθετε πώς γίνεται η διάγνωση και πώς οι ασκήσεις βοηθούν στην πρόληψη.
Οι πτώσεις είναι από τα πιο συχνά και σοβαρά προβλήματα στην τρίτη ηλικία. Περισσότεροι από ένας στους τέσσερις ανθρώπους άνω των 65 πέφτουν τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο, και όποιος έχει πέσει μία φορά έχει διπλάσιες πιθανότητες να ξαναπέσει. Πίσω από πολλές από αυτές τις πτώσεις βρίσκεται ένα πρόβλημα στο σύστημα της ισορροπίας, το οποίο συχνά μπορεί να βελτιωθεί.
Γιατί χάνεται η ισορροπία με την ηλικία;
Για να κρατάμε την ισορροπία μας, ο εγκέφαλος συνδυάζει πληροφορίες από το εσωτερικό αυτί (λαβύρινθο), από τα μάτια και από τα πόδια. Με τα χρόνια, αυτά τα συστήματα αδυνατίζουν σιγά σιγά. Ο ηλικιωμένος στηρίζεται όλο και περισσότερο στην όραση, γι’ αυτό συχνά νιώθει πιο ασταθής στο σκοτάδι ή σε ανώμαλο έδαφος. Όταν χάσει την ισορροπία του, οι αντιδράσεις του είναι πιο αργές ή απότομες και ανεξέλεγκτες, και έτσι έρχεται η πτώση.
Ποιες είναι οι συχνότερες αιτίες;
Καλοήθης παροξυσμικός ίλιγγος θέσης. Οι κρύσταλλοι του έσω αυτιού μετακινούνται και προκαλούν ζάλη με τις αλλαγές θέσης του κεφαλιού. Στους ηλικιωμένους συχνά δεν εμφανίζεται ως έντονος ίλιγγος, αλλά ως μια ασάφεια και αστάθεια, ιδιαίτερα όταν σηκώνονται από το κρεβάτι. Γι’ αυτό μπορεί να περάσει απαρατήρητος, ενώ αντιμετωπίζεται εύκολα με ειδικούς χειρισμούς στο ιατρείο.
Πρεσβυαστάθεια. Είναι η σταδιακή «κόπωση» του λαβυρίνθου λόγω ηλικίας. Εμφανίζεται συνήθως μετά τα 60 και προκαλεί χρόνια αστάθεια, δυσκολία στο βάδισμα, αίσθημα ζάλης ή «βάρους» στο κεφάλι και επαναλαμβανόμενες πτώσεις.
Μικρές βλάβες στον εγκέφαλο από κυκλοφορικά προβλήματα. Επηρεάζουν τον έλεγχο της κίνησης. Χαρακτηριστικό είναι ότι ο ασθενής περπατά με μικρά βήματα, σαν να «σέρνει» τα πόδια του.
Οι πτώσεις όμως δεν οφείλονται πάντα στο αυτί. Ρόλο παίζουν συχνά και άλλοι παράγοντες, όπως ορισμένα φάρμακα, προβλήματα όρασης, πτώση της πίεσης όταν σηκωνόμαστε όρθιοι και μυϊκή αδυναμία. Γι’ αυτό η διερεύνηση πρέπει να είναι συνολική.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Ο γιατρός ρωτά λεπτομερώς πότε και πώς συμβαίνουν η ζάλη και οι πτώσεις και ποια φάρμακα παίρνει ο ασθενής. Στη συνέχεια εξετάζει την ισορροπία και το βάδισμα, κάνει χειρισμούς για τον ίλιγγο θέσης και, όπου χρειάζεται, βιντεονυσταγμογραφία (VNG) για να ελέγξει τη λειτουργία του λαβυρίνθου.
Πρόληψη και θεραπεία: οι ασκήσεις ισορροπίας
Ο λαβύρινθος ενός ηλικιωμένου συχνά είναι υγιής, αλλά «νωθρός». Με ειδικές ασκήσεις μπορεί να «ξυπνήσει» και να δουλέψει ξανά καλύτερα. Οι ασκήσεις ισορροπίας και καθημερινών κινήσεων είναι ο τρόπος με τις ισχυρότερες αποδείξεις ότι μειώνει τις πτώσεις στους ηλικιωμένους.
Οι ασκήσεις ξεκινούν με την καθοδήγηση του γιατρού και συνεχίζονται καθημερινά στο σπίτι. Στόχος τους είναι:
- να βελτιωθούν η ισορροπία και η ταχύτητα στο βάδισμα
- να δυναμώσουν οι μύες, κυρίως στα πόδια, στα γόνατα και στους αστραγάλους
- να ξανακερδίσει ο ασθενής την αυτοπεποίθηση και την αυτονομία του
Το τελευταίο είναι πολύ σημαντικό. Μετά από μια πτώση, πολλοί ηλικιωμένοι φοβούνται να κινηθούν και περιορίζουν τις δραστηριότητές τους. Έτσι όμως αδυνατίζουν ακόμη περισσότερο και ο κίνδυνος να ξαναπέσουν μεγαλώνει.
Πότε να ζητήσετε εξέταση
Αν εσείς ή κάποιος δικός σας άνθρωπος έχει πέσει μέσα στον τελευταίο χρόνο, νιώθει ασταθής όταν περπατά ή φοβάται μήπως πέσει, αξίζει να γίνει έλεγχος της ισορροπίας. Στο Ιατρείο Ιλίγγου & Ισορροπίας γίνεται πλήρης εκτίμηση και, όπου χρειάζεται, ξεκινά πρόγραμμα ασκήσεων προσαρμοσμένο στον κάθε ασθενή.
